MODELOWANIE​

​

Mamy narzędzie do komunikacji. I co dalej?

Komunikator jest.
Symbole są.
Urządzenie działa. / Książka gotowa.

​

I bardzo często pojawia się pytanie:
„No dobrze… ale co teraz?”

​

Czy czekać, aż dziecko samo zacznie z niego korzystać?
Czy pokazywać, ale jak?
Czy nie „zepsuję” czegoś, klikając za dziecko?
Czy to normalne, że na razie nic się nie dzieje?

​

To bardzo częste myśli. I bardzo zrozumiałe.

​

Prawda jest taka, że żadne narzędzie do komunikacji nie działa samo z siebie.
Tak jak samo posiadanie książki nie uczy czytania, a fortepianu nie robi z nikogo muzyka.

​​

Komunikacja zaczyna się dopiero wtedy, gdy ktoś pokaże, jak z tego narzędzia korzystać w prawdziwym życiu - w zabawie, przy jedzeniu, w emocjach, w codziennych sytuacjach.

Tym „kimś” jesteś Ty: rodzic, opiekun, terapeuta.

I właśnie dlatego pierwszym krokiem nie jest wymaganie odpowiedzi od dziecka, ale modelowanie - spokojne, bez presji, krok po kroku.

To, co teraz robisz, to nie bierne czekanie. To budowanie języka.

​​

Modelowanie – co to właściwie znaczy w praktyce?

Modelowanie to pokazywanie dziecku, jak może korzystać z komunikacji wspomagającej i alternatywnej. Nie uczymy „na sucho”, nie sprawdzamy, nie odpy­tujemy. Po prostu używamy komunikatora wtedy, gdy mówimy do dziecka.

Tak samo jak dziecko uczące się mowy słucha dorosłych przez wiele miesięcy, zanim zacznie mówić, tak samo użytkownik AAC najpierw potrzebuje widzieć i słyszeć, jak działa jego system.

​​

Dlaczego modelowanie jest tak ważne?

Samo posiadanie komunikatora nie wystarczy.
Dziecko nie „domyśli się”, jak z niego korzystać.

Modelowanie:

• pokazuje, do czego służą symbole,

• uczy, jak łączyć je w wypowiedzi,

• zwiększa liczbę spontanicznych komunikatów,

• pomaga dziecku inicjować kontakt,

• buduje pozytywne doświadczenia z komunikacją.

​​

Dla dziecka to jasny komunikat:
👉 „To jest Twój język. Dorośli też z niego korzystają.”

​​

Najważniejsza zasada: bez oczekiwań

Podczas modelowania nie oczekujemy, że dziecko:

• powtórzy symbol,

• wskaże to samo,

• „odpowie poprawnie”.

​​

Jeśli dziecko patrzy, słucha, obserwuje - już się uczy.

​​

Presja (np. „pokaż”, „powiedz”, „znajdź symbol”) może:

• obniżać motywację,

• blokować spontaniczność,

• sprawiać, że komunikacja zacznie kojarzyć się z testem.

​​

Jak modelować na co dzień?

1. Mów i pokazuj jednocześnie

Gdy mówisz:
„Widzę, że chcesz jeszcze” - wskazujesz symbol JESZCZE.
„O! To jest fajne” - wskazujesz FAJNE.

"Jedziemy do babci Marysi" - wskazujesz JECHAĆ lub BABCIA MARYSIA

To naturalne łączenie mowy i symboli.

​​

2. Komentuj, zamiast zadawać pytania

Zamiast:
❌ „Co chcesz?”
lepiej:
✅ „Widzę, że chcesz jeść.” wskazując symbol jeść.

Dziecko słyszy gotowy komunikat, który samo może kiedyś wykorzystać.

​

3. Rozszerzaj wypowiedzi, czyli zasada: o jedno słowo więcej

Jeśli dziecko sprawnie komunikuje, dodawaj jedno słowo do jego wypowiedzi, np. gdy mówi:

• „AUTO” → Ty modelujesz: AUTO JEDZIE / SZYBKIE AUTO / JECHAĆ AUTEM...

• „JESZCZE PIĆ” → JESZCZE PIĆ MLEKO / CHCĘ JESZCZE PIĆ / DAJ JESZCZE PIĆ...

• "DUŻE AUTO JEDZIE" → DUŻE AUTO JEDZIE SZYBKO / PAN JEDZIE DUŻYM AUTEM...

Nie poprawiasz. Nie prosisz o powtórzenie. Pokazujesz możliwości języka.

​​

Od czego zaczynamy, a co przyjdzie później?

Najpierw:

• słowa kluczowe (np. CHCĘ, NIE, WIĘCEJ, POMÓŻ, słowa ważne dla użytkownika),
  potem:

• łączenie słów w proste wypowiedzi,
  na końcu:

• bardziej złożone formy i gramatyka.

Nie ucz wszystkiego naraz. Jeśli uczysz znaczenia symbolu, to nie ucz jednocześnie nawigowania do niego lub obsługi narzędzia.

Jedna nowość na raz wystarczy. 

​​

A jeśli dziecko „klika wszystko” albo nie pozwala dotykać komunikatora?

To bardzo częste i normalne sytuacje.

• Klika losowo? → To może być poznawanie, regulacja, ciekawość.

• Komentuj to, co widzisz, i modeluj wokół tego.

• Nie pozwala dotykać urządzenia? → Zgoda i poczucie bezpieczeństwa są ważniejsze niż idealne modelowanie.
  Modeluj na swojej kopii, na wydruku, albo pokazuj „w powietrzu”.

​

Kilka ważnych „TAK” i „NIE”

✔️ TAK

• bądź gotowy na to, że na początku możesz stać się jedynym użytkownikiem narzędzia

• modeluj nawet wtedy, gdy wydaje Ci się, że dziecko nie reaguje, nie zwraca uwagi,

• korzystaj z komunikatora w codziennych sytuacjach, nazywaj co widzisz, co się dzieje, co zauważasz zachowaniu dziecka,

• reaguj na każdą inicjatywę dziecka, nawet wtedy, gdy dziecko nie używa jeszcze symboli świadomie.

​

❌ NIE

• nie oczekuj natychmiastowych efektów,

• nie zmuszaj do powtarzania - jeśli zrozumiałeś, co dziecko przekazało gestem czy mimiką przyjmij to i pokaż, jak można to powiedzieć na narzędziu

• nie traktuj komunikacji jak zadania do zaliczenia, nie korzystaj z narzędzia tylko w sytuacjach edukacyjnych, bo skojarzy negatywnie i przestanie spontanicznie sięgać po narzędzie

• nie chowaj urządzenia „na później”, nie ograniczaj dostępu.

​

Na koniec - najważniejsze przesłanie

Nie musisz robić tego idealnie.
Jedno zamodelowane słowo dziennie jest lepsze niż zero.

Modelowanie to proces, a Twoja obecność, cierpliwość i gotowość do używania AAC są dla dziecka najważniejszym wsparciem.​​

​​​​​